English
مهنا، پل ارتباطی ما ایرانی ها
ایرانی، سرمایه جهانی

تحصیل دانشجویان ایرانی در خارج از کشور : فرصت ها و تهدید ها

1-سید سجاد موسوی  : دانشجوی دکترای مهندسی صنایع. دانشگاه پلی تکنیک میلان ، ایتالیا. مسئول علمی انجمن اسلامی دانشجویان میلان،

sajadmousavi11@gmail.com

2-فروزان مسعودی: لیسانس حقوق قضایی

خلاصه:

با توجه به آمار بالای دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در خارج از کشور، پرداختن به این موضوع امری ضروری است.این پدیده می تواند از هر دو دیدگاه دانشجویان و مسئولین کشوری مورد توجه قرار گیرد. طبیعتا پرداختن به این بحث از دودیدگاه می تواند جمع بندی و نتیجه گیری بهتری از این پدیده را ارائه دهد.در این مقاله سعی خواهد شد موضوع تحصیل دانشجویان ایرانی در دانشگاه های خارج از کشور از منظر دو دیدگاه فرصت هاو تهدید ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.در ابتدای بحث به موضوع فرصت ها و نکات مثبت تحصیل دانشجویان در خارج از کشور از دو دیدگاه دانشجویان و مسئولینپرداخته خواهد شد. در ادامه، نکات منفی و تهدید های مرتبط با تحصیل دانشجویان در خارج از کشور باز هم از هر دو دیدگاهدانشجویان و مسئولین مورد بحث قرار خواهد گرفت.در انتها سعی خواهد شد راهکارها و پیشنهادانی ارائه شود که بتوان به بهترین نحو از فرصت تحصیل دانشجویان در خارج ازکشور نهایت استفاده را برد .امید است بتوان از راهکارها و پیشنهادات این مقاله برای پژوهش های آینده مرتبط با حوزه تحصیل دانشجویان ایرانی درخارجاز کشور استفاده کرد.براساس آمار منتشر شده توسط دبیرخانه نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در سال 1١1١ ، آمار دانشجویان خارج از کشورحدود 12١ هزار نفر می باشد. این آمار بالای دانشجویان را می توان هم به عنوان یک فرصت و هم به عنوان یک تهدید به آننگاه کرد و بر اساس آن تصمیم گیری کلان انجام داد. فرصت از این جهت که می توان با فراهم آوردن زیرساخت ها وچارچوب های ممکن سعی در استفاده بهینه از این پتانسیل برای پیشبرد اهداف علمی و فرهنگی کشور داشت. تهدید از اینجهت که در صورت عدم استفاده صحیح از این پدیده می تواند تهدیدی برای کشور تلقی شود.در ابتدا به موضوع فرصت ها و نکات مثبت تحصیل دانشجویان ایرانی در دانشگاه های خارج از کشور پرداخته خواهد شد وراهکارها و پیشنهاداتی برای دانشجویان و مسئولین ارائه خواهد شد.

طبیعتا تحصیل در کشوری خارج از ایران دارای مزایایی می باشد که به صورت خلاصه در ادامه آورده شده است:

  • - آشنایی دانشجوبان ایرانی با دانش روز دنیا از طریق تماس مستقیم با جوامع علمی موجود
  • -آشنایی با شیوه های نوین تدریس در دانشگاه ها . یادگیری کار تیمی و روحیه تحقیق
  • -تعامل و ارتباط برقرارکردن با اساتید و دانشجویان سایرکشورها، که خود می تواند موجبات ارتباط علمی آینده را فراهم سازد
  •  -امکان برقراری ارتباط بین اساتید و دانشگاه های ایران و دیگرکشورها
  •  -ایجاد گروه ها و انجمن های علمی دانشجویان ایرانی درخارج ازکشور به عنوان پتانسیل بالقوه برای استفاده های ممکن
  •  -آشنایی با فرهنگ ها و مذاهب دیگر کشور ها
  •  ا-مکان فراگیری زبان های خارجی و به خصوص زبان انگلیسی به عنوان زبان علمی امروز دنیا و................

در صورتی که بتوان از این مزایای تحصیل در خارج از کشور استفاده کرد، می توان به نحوی موجبات رشد علمی و فرهنگیکشور را نیز فراهم کرد. باید به گونه ای مسئولین برنامه ریزی کنند که بتوانند با ایجاد بسترهای مناسب در طی دورانتحصیل دانشجویان در خارج از کشور از این پتانسیل های بالقوه دانشجویان استفاده کرد و هم اینکه بعد از اتمام تحصیلبسترهایی فراهم شده باشد که حس امید و بازگشت در این دانشجویان را ایجاد کند که نهایتا بتوانند از این مزایای تحصیلدرخارج از کشور به نحو مطلوب برای پیشبرد اهداف علمی کشور استفاده کنند. خوشبختانه امروزه نهادها وگروه هایی درکشوروجود دارند که سعی در ارتباط برقرار کردن با دانشجویان و استفاده از این پتانسیل را دارند. ولی متأسفانه این گونه فعالیت هاکافی نیست به گونه ای که امروزه ارتباط مسعولین با دانشجویان خارج از کشور در حد پرداخت ارز دانشجویی باقی مانده استو فعالیت منسجم و تشکیلاتی جهت بهره بردن حداکثری از این توان دانشجویان خارج ازکشور وجود ندارند. امروزه در صحبت با این دانشجویان متوجه می شویم که اکثریت این افراد دغدغه مشکلات کشور را دارند، ولی به دلیل فراهم نبودن چهارچوب های مناسب برای بروز راه حل ها و راه کارها، عملا به صورت منفعل عمل می کنند و رغبت چندانی برای بروز توانایی هایخود جهت رفع مشکلات کشور ندارند.

پیشنهادی که می توان جهت بهره برداری حداکثری از فرصت تحصیل دانشجویان در خارج از کشور ارائه داد از دو دیدگاهمسئولین و دانشجویان به شرح زیر است.

پیشنهاداتی برای مسئولین کشور:

  • -فراهم کردن بسترهای لازم برای تشویق دانشجویان جهت برقراری ارتباطات علمی با اساتید و دانشگاه های ایران
  • -استفاده از توان دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی در ارائه دروس برای دانشجویان ایرانی به صورت دوره های آنلاین آموزشی. و همچنین بهره بردن از این دانشجویان به عنوان مشاور در پایان نامه های دانشجویی
  • -بهره گیری از پتانسیل سفارت خانه ها وکنسولگری های ایران درکشور های مختلف جهت برقرار کردن ارتباطات علمی بادانشجویان شاغل در خارج از کشور وبرگزاری جلسات هم اندیشی بین این مسئولین و دانشجویان 
  • - ارائه اولویت های پژوهشی کشور مختص دانشجویان شاغل در خارج از کشور، و ایجاد مشوق ها و انگیزه های لازم جهتاستفاده از توان آنها
  • پیشنهاداتی برای دانشجویان شاغل در خارج از کشور:

    - تشکیل انجمن های علمی دانشجویی در دانشگاه های محل تحصیل جهت ارتباط با سایر دانشجویان ایرانی و ارائه طرح ها وپیشنهادات برای رفع مشکلات کشور

    - تلاش جهت برقراری ارتباط با دانشگاه های ایران

    - تلاش در جهت برقراری ارتباط با موسسات وشرکت های ایرانی و ارائه پیشنهاد برای همکاری و توسعه با توجه به پتانسیلبالقوه موجود در خارج از کشور .

    - تلاش جهت برقراری ارتباط با موسسات و شرکت های خارجی و ارائه پیشنهادات همکاری با ایران با توجه به پتانسیل بالقوه موجود در کشور .

    - تعامل و برقراری ارتباط با گروه های دانشجویی ایرانی جهت کسب و انتقال تجارب و رفع مشکلات دیگر دانشجویان ایرانیهمانگونه که در بالا ذکر شد مسئولین دولتی و دانشجویان و شاغل در خارج از کشور می توانند به بهترین نحو ممکن از اینفرصت ایجاد شده تحصیل در خارج از کشور جهت حل معضلات و دغدغه های کشور استفاده نمایند.

    طبیعتا باتوجه به آمار 12١ هزار نفری دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور، در صورتی که نتوان به نحو مطلوب ازاین پتانسیل استفاده کرد، این موضوع می تواند به عنوان تهدیدی برای کشور نیز به حساب آید.طبق آمار ارائه شده توسط وزارت علوم در سال 1١ به طور میانگین برای تربیت هر متخصص در کشور حدود ١١١ میلیونتومان هزینه می شود و در صورت عدم استفاده از پتانسیل های این افراد وعدم توانایی در جذب این افراد بعد از اتمام تحصیلدر خارج از کشور، در واقع هزینه مستقیم و غیر قابل برگشتی برای کشور تحمیل می شود که این وضع فاجعه بار است. ازطرف دیگر به گفته مسئولین اثر غیر مستقیم عدم بازگشت نخبگان در کشور، فقرژنتیکی است. به گونه ای که این افراد نهتنها خود از کشور می روند، بلکه نسل آینده رانیزاز داشتن افراد نخبه محروم می کنند.

    به گفته مسئول امور دانشجویان خارج از کشور نهاد رهبری، هرکدام از این دانشجویان شاغل در خارج از کشور به تنهایی میتوانند به عنوان سفیر فرهنگی کشور به حساب آیند و عدم استفاده از این پتانسیل می تواند واقعا تاسف بار باشد وحتیبهره برداری دیگر کشور ها از پتانسیل دانشجویان ایرانی جهت اهداف و منافع خود می تواند به نوعی تهدید برای کشور باشد.دیدگاهدر صورت عدم استفاده از توانایی های دانشجویان خارج از کشور در ایجاد پل هایارتباطی با مراکز علمی و تحقیقاتی داخلیبا مراکز خارج از کشور باعث می شود دیگر کشورها از پتانسیل دانشجویان خودشان استفاده کنند و به نحوی باعث اشباعشدن موقعیت های موجود در خارج ازکشور می شود.آمار بالای دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور وعدم استفاده از توانایی های انها میتواند از دیدگاه سیاسی نیزتبعات منفی برای کشور داشته باشد به نحوی که باعث جولان دادن دیگر کشورها بر روی این موضوع و بهره برداری سیاسی ازاین آمار خواهد شد که خود به نوعی تهدید برای کشور به عمل می آید.و اما از دیدگاه دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور، در صورتی که این دانشجویانقادر نباشند به نحو ی تواناییهای خود را بروز دهند و سعی در ارتباط با کشور نداشته باشند،در واقع به نحوی خود را از پتانسیل های موجود در کشورمحروم کرده اند. رقابت بسیار بالا و محدودیت های موجود برای افراد بیگانه و مهاجر در کشور های غربی شاید به عنوان مانعیبرای پیشرفت های آینده این دانشجویان باشد، در صورتی که اگر از این توانایی های خود در کشور استفاده کنند طبیعتاموفقیت های بیشتری کسب خواهند کرد. ازسوی دیگر مشکلاتی که برای دانشجویان شاغل در تحصیل در خارج از کشور، درصورت عدم بازگشت به کشور وعدم بروز توانایی های خود برای ارتباط با داخل کشور داشته باشند می توانند شامل موارد زیر باشد.

    - هزینه های بالا تحصیل و زندگی در خارج از کشور در مقایسه با ایران

    - تفاوت های فرهنگی موجود

    - مشکلات عاطفی و دوری از خانواده

    نتیجه گیری :

    پدیده تحصیل دانشجویان ایرانی در خارج از کشور موضوعی است که نیاز به توجه ویژه دارد.با توجه به جنبه های مثبت ومنفی این موضوع، دانشجویان و مسئولین طبیعتا باید به دنبال استفاده بهینه از این فرصت برای پیشبرد اهداف کشورباشند.همانگونه که اشاره شد دانشجویان می توانند در کنار این فرصت تحصیل در خارج از کشور ارتباطات خود را با داخلکشور حفظ نمایند تا بتوانند برای پیشبرد اهداف آینده خود از این ارتباطات بهره لازم را ببرند.از طرف دیگر مسئولین کشورنیز می توانند چارچوب ها و بسترهایی را فراهم نمایند که از فرصت تحصیل دانشجویان در خارج کشور نهایت بهره را برایاهداف علمی و فرهنگی کشور ببرند و بالطبع آن تهدید های مربوط به این موضوع را نیز کاهش دهند و در نهایت از بین ببرند.امید است مطالب، پیشنهادات و راهکارهای ارائه شده در این مقاله بتواند برای پژوهشهای آینده مرتبط با حوزه تحصیلدانشجویان ایرانی در خارج از کشور مورد استفاده قرار بگیرد.